4. Legion Bajończyków


Francja w okresie poprzedzającym I wojnę światową była krajem docelowym dla polskiej emigracji zarobkowej, szczególnie w zakresie górnictwa. Na francuskiej ziemi żyła już od lat duża grupa emigrantów z okresu powstań polskich. Na wieść o wybuchu wojny austriacko – serbskiej, w dniu 28 lipca 1914 r., w przewidywaniu poszerzenia się konfliktu, uaktywniła się tamtejsza patriotyczna Polonia. 31 lipca w Paryżu utworzony został polski komitet z pisarzem Wacławem Gąsiorowskim i kilkoma innymi patriotami na czele, mający za cel utworzenie wojska polskiego we Francji. Na wezwanie komitetu zgłosiły się natychmiast istniejące we Francji polskie stowarzyszenia „Sokół” i „Strzelec”, nadto liczna polska młodzież niezrzeszona. W pierwszych dniach zapisu stanęło przeszło 1500 ochotników. Dnia 22 sierpnia pierwszy oddział liczący ok. 300 żołnierzy wyruszył z Paryża do Bajonny wyznaczonej na miejsce koncentracji przyszłej armii polskiej we Francji. Poselstwo rosyjskie w Paryżu wystosowało stanowczy protest przeciw tworzeniu wojska polskiego i rząd francuski, jako koaliant Rosji, wydał zakaz organizowania odrębnych polskich formacji. Drugi oddział ochotników polskich przygotowywany w Paryżu do wymarszu został rozwiązany. Pierwszy oddział w Bajonnie uniknął rozformowania i wcielony został w całości jako 2 kompania (nazywana też Legionem Bajończyków) do drugiego pułku marszowego pierwszej Legii Cudzoziemskiej.

W dniu 5 września Bajonna ofiarowała Polakom sztandar z orłem białym i wstęgą z napisem: „Fran§ais et Polonais de tout temps Amis”.

Z Bajonny, Legion w sile ok.200 bagnetów 22 października wysłany został na front, gdzie w ramach 1 Dywizji Piechoty Marokańskiej walczył w okolicy Reims ponosząc dotkliwe straty. Między innymi zginął wtedy pierwszy chorąży Legionu – inż. Władysław Szujski (syn Józefa – znanego historyka i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego).

W końcu kwietnia 1915 r. Legion przerzucony został w okolice Arras. Tam 9 maja w natarciu na odcinek Berthonval pokonał cztery linie okopów niemieckich.

16 czerwca resztki Legionu zostały rzucone do natarcia na cmentarz w Souchez, który zdobyły po zaciekłej walce na bagnety. Jest to ostatnia walka Legionu. Przed resztką kompanii Bajończyków, w liczbie ok. 50 żołnierzy, dowódca korpusu francuskiego nakazał honorową defiladę. Ze względu na brak uzupełnień, pozostałych Bajończyków przydzielono do różnych oddziałów francuskich.

Za czyny wojenne prezydent Republiki Francuskiej Raymond Poincaré w 1917 r. osobiście dekorował sztandar Legionu Krzyżem Wojennym z Palmą (Croix de Guerre avec Palme).

Tradycja Legionu Bajończyków przetrwała do lepszych czasów, gdy przestała istnieć carska Rosja i w czerwcu 1917 r. przystąpiono do tworzenia polskiej armii we Francji.

Sztandar Bajończyków po powrocie do Kraju udekorowany został Krzyżem Virtuti Militari i zdeponowany w Muzeum, Wojska Polskiego w Warszawie, gdzie znajduje się do dzisiaj.

                                                          Z.M.

 

 

 


Koło Kombatantów przy AGH
Al. Mickiewicza 30. 30-059 Kraków
Koło czynne pon. - pt. w godz. 11:00 - 13:00
Telefon: (012) 617-36-05
E-mail: komb@agh.edu.pl